Alakamisy 19 Novambra 2026 · Vendredi 20 novembre 2026 Depuis 2004 · plus de 9 000 articles
● Dernière minute Antananarivo. International Education Expo Madagascar les 7 et 8 février 2026 — Madagasikara Tetezamita 2025-2027. Mila hajaina ny andininy 25/4-ny Sata afrikanina momba ny demokrasia, ny fifidianana ary ny fitantànana — Annick Danielle Raherimanana, mpanao gazetin’ny Radio Antsiva. Nodimandry ny 28 Janoary 2026
Archives 2004-2006

Idées & débats : Au décès de Rasoherina, le deuil ne durera que trois mois,

\r\nAu décès de Rasoherina, le deuil ne durera que trois mois, mais rien ne laissait alors préjuger que l’antique pratique d’un deuil annuel serait ainsi abandonnée, ni que Ranavalona II allait se convertir au christianisme. Rainilaiarivony assume les prises de position modernistes qui avaient caractérisé les Andafiavaratra face au parti de Rainijohary et des Andrefandrova à l’époque de Ranavalona Ire.
\r\n
\r\nRanavalona II règnera jusqu’à son décès en 1883. Mais sa désignation fut loin de faire l’unanimité. Depuis quelque temps déjà, l’état de santé de Rasoherina avait laissé prévoir une issue fatale. Un parti favorable aux lois fondamentales du royaume, après avoir envisagé de porter au pouvoir Rapoenty, fille de Rafaralahy-Andriantiana, ancien gouverneur de Foulpointe, et de Ravaozokiny, fille d’Andrianampoinimerina, s’était finalement formé autour du prince Rasata et, croyant Rasoherina décédée, avait pris possession de Tananarive. Mais la Reine n’était pas morte et Rainilaiarivony la fit reconduire dans la capitale pour que tout le monde le sache. La proclamation du nouveau roi était devenue un coup d’Etat, le parti un complot et les partisans des séditieux. Devant l’évidence, le mouvement s’effondra de lui-même. Le sens de la légalité des comploteurs, tout autant que l’implantation de la clientèle du Premier Ministre, laissa ce dernier libre d’agir et de choisir la nouvelle reine.
\r\nRasata et la plupart de ses partisans déclarés furent appréhendés dans les jours qui suivirent, mais quelques-uns échappèrent à l’arrestation. Ils représentaient un danger pour le pouvoir non seulement parce qu’ils n’étaient pas seuls à souhaiter le retour aux institutions traditionnelles, mais aussi parce que la réussite de leur fuite manifestait la faiblesse du gouvernement aux yeux de tous. Il s’imposait donc à la Reine et au Premier Ministre de les retrouver au plus vite.
\r\n
\r\nNy fanekena amin’ny vazaha
\r\n
\r\nAry izany koa no lazaiko aminareo. Angony ny vazaha izay eto aminareo miaraka amin’ny vahoaka, koa ny kabary ataonareo aminy ataovy hoe : Raha fanekena efa hitanareo vazaha, efa vita tamin-dRasoherimanjaka izao dia tsy ovako izaho Ranavalomanjaka. Ary raha izao hianareo Manamboninahitra sy Ambaniandro izao no mba manova sy mandika izao fanekena efa vitany, dia ataoko mahadiso sy mahameloka fa izaho tsara ny fihavanana amin’ny havako.
\r\n(Notsongaina tamin’ny taratasin’Andriana nosoratana tamin’ny 29 Adizaoza 1868).
\r\n
\r\n
\r\n »Ataonay manaraky ny fitenin’Itompokovavy »
\r\n
\r\nTrarantitra aza marofy hianao Tompokovavy, mifanantera amin’ny Ambanilanitra
\r\nKoa efa voavakinay sy voadinikay tsara ny fiteninao anatin’ny taratasinao. Koa dia novorinay ny vahoaka fehinay sy ny vazaha mipetraka eto aminay sy ny vazaha zana-betsimisaraka. Ary nony efa voavory izy dia nolazainay ny fiteninao anatin’ny taratasinao Tompokovavy. Ary nony efa voalaza ny fiteninao Tompokovavy, dia nanasina anao vola tsy vaky 1 ariary sy ny omby volavita 2 ariary ny Ambaniandro sy ny vazaha mipetraka eto aminay sy ny vazaha zana-betsimisaraka. Koa ny hasina nataonay hahamasina anao hifananteranao amin’ny Ambanilanitra.
\r\nAry dia niteny ny Ambaniandro nanao hoe :
\r\n »Ity ny zavatra fadina tsy ataonay Ambaniandro, lazain’Itompokovavy ho entinay misaona an-dRasoherimanjaka. Koa dia ataonay manaraky ny fitenin’Itompokovavy. Ary ny ampetsapetsa sy ny hetra fanaon’ny razanay Ambaniandro tamin’Andrianampoinimerina sy Radama sy Rabodonandrianampoinimerina, koa tsy ampandoavin’Itompokovavy izahay ankehitriny fa entiny mitsitsy ny vadinay sy ny zanakay sy ny fanananay hoentinay manompo mandrakizay. Dia tokim-panompoana no ataonay raha izao fanompoana hoentinay hanompo an’Itompokovavy izao, na inona na inona izay sitraky ny fony sy mamy ny kibon’Itompokovavy, hoentinay manaraka an’Ambohimanga sy Antananarivo. Dia matokia marimarina, Tompokovavy.
\r\n »Ary inty ny amin’izy efa-dahy nikomy ireo, koa asain’Itompokovavy tadiavinay dia tadiavinay. Ary dia izahanay any amin’ny tany misy ny ombiny sy ny ankiziny ataonay manaraka ny fitenin’Itompokovavy. Koa andrefa izahay mbola mitady hiany.
\r\n »Trarantitra aza marofy hianao Tompokovavy, mifanantera amin’ny Ambanilanitra. »
\r\nAry dia niteny koa ny vazaha mipetraka eto aminay nanao hoe :
\r\n »Raha tonga ny tenin’Itompokovavy koa tsy navelany hiala akanjo sy kiraro izahay fa ny lohanay no mihety ary akanjo mainty no asainy ataonay, dia ataonay manaraky ny tenin’Itompokovavy. Ary dia misaotra Andriana izahay.
\r\n »Trarantitra aza marofy hianao Tompokovavy, mifanantera amin’ny Ambanilanitra »
\r\nIzao no fitenin’ny Ambaniandro sy ny vazaha mipetraka eto aminay sy ny vazaha zana-betsimisaraka.
\r\nKoa ambara aminao tompony, Tompokovavy.
\r\nTrarantitra aza marofy hianao Tompokovavy, mifanantera amin’ny Ambanilanitra
\r\nHoy Raberanto 11 Vtra Dekan’ny Prime Minister sy Ralaimanitra 11 Vtra sy Rasolo 11 Vtra Dekan’ny Prime Minister sy ny Manamboninahitra sy ny Andriambaventy
\r\n(Notsongaina tamin’ny valintaratasy nosoratan-dRaberanto 11 Vtra, komandy tany Mananjara, tamin’ny 17 Asombola 1868)
\r\n
\r\nJean-Pierre Domenichini:

Articles similaires